Gốc > Mục:Sáng kiến kinh nghiệm > Mục:Môn xã hội >
a691807a > a1131366a >
title:SKKN Địa cuc hay-rat ky cong
date:05-04-2011
sender:Nguyễn Đức Thái
source:
type:doc
A.phÇn më ®Çu
I/ Lý do chọn đề tài:
N
hững năm gần đây, trước yêu cầu cấp thiết của nền kinh tế tri thức đòi hỏi việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực nhằm từng bước cải tổ và chấn hưng nền giáo dục Quốc gia, đáp ứng và phù hợp với xu thế hội nhập toàn cầu. Trong đó, định hướng chủ đạo và xuyên suốt của việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo chú trọng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo, khơi gợi năng lực tự nghiên cứu, lòng say mê, ham hiểu biết và học hỏi của học sinh. Thông qua sự đổi mới nội dung chương trình giáo dục, đổi mới phương pháp, phương tiện dạy học nhằm đào tạo ra lớp người năng động, linh hoạt có đủ năng lực, phẩm chất, trí tuệ và hoàn thiện về nhân cách để đảm đương sứ mệnh chủ nhân tương lai của đất nước – một đất nước đang trong thời kỳ vươn mình ra biển rộng, hội nhập vào một sân chơi lớn mà ở đó ngoài việc được đối xử bình đẳng, được tiếp cận với những tiến bộ của nền kinh tế tri thức, ta còn khẳng định vị thế phát triển nước ta trên trường Quốc tế bằng lối đi riêng với bản sắc riêng của dân tộc mình. Đó là vấn đề lớn, những thách thức lớn đặt ra không những cho các nhà chiến lược, các nhà hoạch định chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ các Bộ, ban, ngành, mà còn đặt ra với mọi công dân Việt Nam.
Môn địa lí lớp 9 là phần nối tiếp chương trình địa lí lớp 8 vì ở lớp 8 HS đã nghiên cứu về tự nhiên của Việt Nam thì lớp 9 tiếp tục nghiên cứu về kinh tế- xã hội của Việt Nam.
Môn địa lí lớp 9 nhằm trang bị cho HS những kiến thức cơ bản, cần thiết, phổ thông về dân cư, các ngành kinh tế, sự phân hóa lãnh thổ kinh tế xã hội của nước ta và những hiểu biết cần thiết về địa phương( tỉnh, thành phố) nơi các em sống và học tập.
Dựa trên yêu cầu của chương trình, nội dung của địa lí 9 nhằm hướng tới mục tiêu là sau khi tốt nghiệp THCS , HS có một hành trang tương đối phong phú ,đủ để có thể học lên THPT và có năng lực thích ứng tốt hơn với cuộc sống, trong nền kinh tế thị trường. S¸ch gi¸o khoa §Þa lý líp 9 (theo ch­¬ng tr×nh ®æi míi) ®­îc biªn so¹n theo tinh thÇn cung cÊp c¸c t×nh huèng, c¸c th«ng tin ®· ®­îc lùa chän ®Ó gi¸o viªn cã thÓ tæ chøc, h­íng dÉn cho häc sinh tËp ph©n tÝch, tæng hîp vµ xö lý th«ng tin, t¹o ®iÒu kiÖn cho häc sinh trong qu¸ tr×nh häc tËp võa tiÕp nhËn ®­îc c¸c kiÕn thøc, võa rÌn luyÖn ®­îc c¸c kü n¨ng vµ n¾m ®­îc ph­¬ng ph¸p häc tËp.
Bªn c¹nh c¸c bµi häc chÝnh, bµi ®äc thªm, ch­¬ng tr×nh ®Þa lý líp 9 cã 11 bµi thùc hµnh vµ sau mçi bµi häc ®Òu cã phÇn c©u hái vµ bµi tËp ®Ó cñng cè kiÕn thøc vµ kÜ n¨ng cña häc sinh. C¸c bµi thùc hµnh §Þa lý vµ phÇn bµi tËp §Þa lý tr­íc ®©y th­êng bÞ xem nhÑ mÆc dï nã rÊt quan träng.
HiÖn nay, d¹y häc ®­îc coi lµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña b¶n th©n häc sinh, viÖc häc tËp kh«ng chØ lµ qu¸ tr×nh lÜnh héi kiÕn thøc cã s½n mµ cßn lµ qu¸ tr×nh häc sinh tù kh¸m ph¸, tù t×m ®Õn víi kiÕn thøc míi nhê sù gióp ®ì, h­íng dÉn cña gi¸o viªn. Qu¸ tr×nh nµy ®­îc thÓ hiÖn rÊt râ trong c¸c bµi thùc hµnh §Þa lý vµ c¸c bµi tËp §Þa lý líp 9.
Trong c¸c bµi thùc hµnh vµ phÇn bµi tËp §Þa lý líp 9, s¸ch gi¸o khoa kh«ng cßn chØ lµ tµi liÖu tr×nh bµy c¸c kiÕn thøc cã s½n ®Ó häc sinh dùa vµo ®ã x¸c ®Þnh, vÏ biÓu ®å råi tr¶ lêi c©u hái. Do ®ã cïng víi viÖc ®æi míi vÒ kiÕn thøc, ch­¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa th× cÇn ph¶i cã sù ®æi míi vÒ ph­¬ng ph¸p ®Ó tæ chøc c¸c ho¹t ®éng häc tËp tù gi¸c, tÝch cùc vµ ®éc lËp cña häc sinh. §Ó häc sinh cã thÓ tù x¸c ®Þnh vµ vÏ ®­îc biÓu ®å vµ lµm trän vÑn ®­îc c¸c bµi tËp §Þa lý.
Víi ph­¬ng ph¸p vµ kinh nghiÖm cña b¶n th©n, t«i m¹nh d¹n xin ®­a ra "Kü n¨ng x¸c ®Þnh vµ vÏ biÓu ®å trong bµi tËp ®Þa lý líp 9 ", ®Ó ®ång nghiÖp tham kh¶o vµ rÊt mong nhËn ®­îc sù ®ãng gãp cña c¸c ®ång nghiÖp ®Ó b¶n b¸o c¸o nµy ®­îc hoµn thiÖn h¬n.









b- néi dung cña ®Ò tµi
1- Tªn ®Ò tµi:
"Kü n¨ng x¸c ®Þnh vµ vÏ biÓu ®å trong
bµi tËp ®Þa lý líp 9 "
2.C¬ së khoa häc:
ë n­íc ta ViÖc d¹y häc nãi chung vµ båi d­ìng nh©n tµi nãi riªng ®­îc chó träng ngay tõ khi dùng n­íc v× nh­ Th©n Nh©n Trung ®· nãi “ HiÒn tµi lµ nguyªn khÝ quèc gia, nguyªn khÝ thÞnh thÕ n­íc lªn nguyªn khÝ suy thÕ n­íc xuèng ”
Ngµy nay d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng vµ nhµ n­íc ViÖc d¹y häc nãi chung vµ båi d­ìng nh©n tµi nãi riªng cµng ®­îc chó träng nh»m h×nh thµnh nh÷ng con ng­êi cã ý thøc vµ ®¹o ®øc XHCN, cã tr×nh ®é, cã v¨n ho¸, cã hiÓu biÕt kü thuËt, cã n¨ng lùc lao ®éng cÇn thiÕt, cã ãc thÈm mÜ vµ cã kiÕn thøc tèt ®Ó kÕ tôc sù nghiÖp c¸ch m¹ng, x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc.
Víi môc tiªu gi¸o dôc: N©ng cao d©n trÝ – §µo t¹o nh©n lùc - Båi d­ìng nh©n tµi
M«n §Þa lÝ cã kh¶ n¨ng båi d­ìng cho häc sinh mét khèi l­îng tri thøc phong phó vÒ tù nhiªn – Kinh tÕ – x· héi vµ nh÷ng kü n¨ng kü x¶o hÕt søc cÇn thiÕt trong cuéc sèng , ®Æc biÖt lµ kü n¨ng vÏ biÓu ®å .
Vµ cßn cã kh¶ n¨ng to lín trong viÖc båi d­ìng häc sinh thÕ giíi quan khoa häc vµ nh÷ng quan ®iÓm nhËn thøc ®óng ®¾n, kh¶ n¨ng h×nh thµnh cho häc sinh nh©n c¸ch con ng­êi míi trong x· héi.
3. C¬ së thùc tiÔn:
ë bËc häc phæ th«ng tõ tr­íc tíi nay quan niÖm vÉn cho r»ng bé m«n §Þa lÝ lµ m«n häc phô. Mét phÇn do thiÕu gi¸o viªn d¹y §Þa lÝ nªn ë nhiÒu tr­êng hiÖn ph©n c«ng gi¸o viªn d¹y bé m«n khoa häc x· héi sang d¹y chÐo ban, nªn chÊt l­îng gi¶ng d¹y thÊp. Gi¸o viªn lªn líp chñ yÕu ®äc cho häc sinh chÐp bµi v× vËy hÇu hÕt häc sinh ®Òu kh«ng thÝch häc vµ kh«ng cã høng thó häc,khi häc l¹i chñ yÕu lµ häc vÑt ®Ó ®èi phã víi gi¸o viªn khi kiÓm tra nªn chÊt l­îng rÊt thÊp vµ sè lù¬ng häc sinh giái bé m«n cÊp tr­êng rÊt Ýt, cµng kh«ng cã häc sinh giái cÊp huyÖn cÊp tØnh.§a sè häc sinh ch­a biÕt c¸ch nhËn biÕt vµ vÏ biÓu ®å.
Lµ mét gi¸o viªn trÎ ®­îc ®µo t¹o chÝnh ban míi ra tr­êng vÒ nhËn c«ng t¸c t«i thÊy rÊt b¨n kho¨n tr­íc chÊt l­îng bé m«n §Þa lÝ trong nhµ tr­êng vµ nh÷ng quan niÖm ®ã t«i thÊy m×nh ph¶i cã tr¸ch nhiÖm thay ®æi quan niÖm ®ã vµ kh«ng cã c¸ch g× tèt h¬n lµ chøng minh b»ng thùc tiÔn r»ng §Þa lÝ lµ mét m«n häc chÝnh vµ häc §Þa lÝ cã vai trß hÕt søc to lín trong ®êi sèng h»ng ngµy vµ trong s¶n xuÊt. Muèn vËy t«i ph¶i x©y dùng cho m×nh mét kÕ ho¹ch thËt cô thÓ ®Ó trong thêi gian ng¾n nhÊt ®¹t ®­îc kÕt qu¶ cao nhÊt.Lµ ®­a chÊt l­îng nãi chung vµ chÊt l­îng m«n §i¹ lÝ nãi riªng ®i lªn.
4- Môc ®Ých: Gióp häc sinh nhËn biÕt, x¸c ®Þnh ®­îc c¬ së lÝ luËn vµ thùc tiÔn cña viÖc gi¶ng d¹y c¸c bµi thùc hµnh vµ c¸c bµi tËp trong ch­¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa §Þa lý líp 9.
a- §èi víi gi¸o viªn:
HÖ thèng c¸c lo¹i biÓu ®å, ph©n lo¹i c¸c d¹ng bµi tËp biÓu ®å. Qua ®ã t¹o ®iÒu kiÖn cho gi¸o viªn ph¸t huy kh¶ n¨ng gi¶ng d¹y bµi thùc hµnh vµ h­íng dÉn häc sinh lµm bµi tËp §Þa lý líp 9.
b- §èi víi häc sinh:
- Häc sinh nhËn thøc ®­îc c¸c lo¹i biÓu ®å: d¹ng cét, trßn, ®­êng, miÒn…
- X¸c ®Þnh ®­îc kiÓu biÓu ®å khi ®äc bÊt k× mét bµi tËp thùc hµnh.


c- qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi
Kh¶o s¸t thùc tÕ
Tr­íc khi tiÕn hµnh viÖc vËn dông c¸ch vÏ vµ x¸c ®Þnh biÓu ®å cho häc sinh trong ch­¬ng tr×nh §Þa lý kinh tÕ-x· héi ViÖt Nam líp 9, chóng t«i ®· tiÕn hµnh kh¶o s¸t.
I.Thùc tr¹ng thùc tÕ khi ch­a kh¶o s¸t:
- Häc sinh kh«ng x¸c ®Þnh ®­îc yªu cÇu cña ®Ò bµi
- Häc sinh kh«ng x¸c ®Þnh ®­îc kiÓu biÓu ®å sÏ vÏ lµ g×.
- Häc sinh ch­a vÏ ®­îc biÓu ®å thÝch hîp vµ ®óng víi yªu cÇu ®Ò bµi
-Kü n¨ng vÏ biÓu ®å cña häc sinh cßn lóng tóng
-Häc sinh ch­a n¾m ®­îc c¸c b­íc tiÕn hµnh khi vÏ biÓu ®å.
Tõ ®ã tØ lÖ häc sinh ®äc vµ ph©n tÝch b¶ng sè liÖu, x¸c ®Þnh lo¹i biÓu ®å thÝch hîp ®èi víi bµi yªu cÇu thÊp, sè l­îng häc sinh x¸c ®Þnh ngay ®­îc c¸ch vÏ biÓu ®å ®óng chiÕm tØ lÖ kh«ng cao.
II- Sè liÖu ®iÒu tra tr­íc khi thùc hiÖn:
(§èi t­îng ®iÒu tra häc sinh khèi 9 tr­êng THCS ChÝ T©n)
Líp
T/sè häc sinh
BiÕt x¸c ®Þnh vµ vÏ ®óng
Ch­a biÕt c¸ch x¸c ®Þnh

9A
38
25
13

9B
37
26
11

V× vËy mµ kÕt qu¶ bµi tËp trong qu¸ tr×nh ®iÒu tra ch­a cao
Líp
T/sè häc sinh
§iÓm giái, kh¸
§iÓm TB

§iÓm YÕu

9A
38
25
11
2

9B
37
26
10
1

Tæng HS
75
51
21
3

Tû lÖ %
100
68
28
4

III.BiÖn ph¸p thùc hiÖn:
1.kh¸i niÖm biÓu ®å.
§Ó x¸c ®Þnh ®­îc yªu cÇu bµi ra vµ tiÕn hµnh vÏ biÓu ®å, häc sinh cÇn hiÓu kh¸i niÖm biÓu ®å.
C¸c lo¹i biÓu ®å rÊt phong phó, ®a d¹ng. Mçi lo¹i biÓu ®å thÓ hiÖn nhiÒu chñ thÓ kh¸c nhau, nªn khi vÏ biÓu ®å cÇn ®äc kÜ yªu cÇu ®Ò ra, x¸c ®Þnh chñ thÓ thÓ hiÖn trªn biÓu ®å (®éng th¸i ph¸t triÓn, so s¸nh t­¬ng quan ®é lín, hay thÓ hiÖn c¬ cÊu) chän biÓu ®å thÝch hîp nhÊt.
BiÓu ®å lµ mét h×nh vÏ cho phÐp m« t¶ mét c¸ch dÔ dµng ®éng th¸i ph¸t triÓn cña mét hiÖn t­îng (nh­ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ qua c¸c n¨m…), mèi t­¬ng quan vÒ ®é lín gi÷a c¸c ®¹i l­îng (so s¸nh s¶n l­îng thñy s¶n gi÷a c¸c vïng kinh tÕ…) hoÆc c¬ cÊu thµnh phÇn cña mét tæng thÓ (c¬ cÊu ngµnh cña nÒn kinh tÕ)
2.C¸c lo¹i biÓu ®å:
+BiÓu ®å miÒn.
+BiÓu ®å trßn.
+BiÓu ®å h×nh cét:Gåm cét ®¬n,cét kÐp, cét chång,thanh ngang.
+BiÓu ®å ®­êng.
+BiÓu ®å kÕt hîp (cét vµ ®­êng).
2.1- BiÓu ®å miÒn:
- Gi¸ trÞ ®¹i l­îng trªn trôc ®óng lµ %.
NÕu bµi ra cho sè liÖu ®¬n vÞ tuyÖt ®èi th× cÇn ph¶i xö lý sè liÖu tõ ®¬n vÞ tuyÖt ®èi sang sè liÖu ®¬n vÞ t­¬ng ®èi.
- Dïng ®Ó thÓ hiÖn c¶ hai mÆt c¬ cÊu vµ ®éng th¸i ph¸t triÓn cña ®èi t­îng.
- Ranh giíi cña biÓu ®å miÒn lµ ®­êng biÓu diÔn.
2.2-BiÓu ®å trßn:
§èi víi biÓu ®å h×nh trßn: nÕu ®Ò bµi cho sè liÖu t­¬ng ®èi th× kh«ng cÇn xö lý mµ tiÕn hµnh c¸c b­íc vÏ lu«n. Song nÕu sè liÖu lµ tuyÖt ®èi (th«) th× cÇn xö lÝ sè liÖu vÒ t­¬ng ®èi tr­íc khi vÏ.
- BiÓu ®å h×nh trßn (vu«ng) th­êng ®­îc dïng ®Ó thÓ hiÖn c¬ cÊu thµnh phÇn cña mét tæng thÓ.2.3-BiÓu ®å h×nh cét
Sö dông biÓu hiÖn tr¹ng th¸i ph¸t triÓn so s¸nh t­¬ng quan vÒ ®é lín gi÷a c¸c ®¹i l­îng hoÆc thÓ hiÖn c¬ cÊu thµnh phÇn cña mét tæng thÓ.
* Yªu cÇu:
+ Chän kÝch th­íc biÓu ®å phï hîp víi khæ giÊy
+ C¸c cét kh¸c nhau vÒ ®é cao (tïy theo sè liÖu ®Ò tµi), cßn bÒ ngang ph¶i b»ng nhau.
+ Tªn biÓu ®å, ghi chó...
2.3- BiÓu ®å ®­êng:
§­êng biÓu diÔn ®­îc vÏ trªn hÖ trôc to¹ ®é vu«ng gãc mµ trôc ®øng thÓ hiÖn ®é lín cña ®¹i l­îng (sè ng­êi, s¶n l­îng hay tØ lÖ %...) trôc ngang thÓ hiÖn n¨m.
- X¸c ®Þnh tØ lÖ thÝch hîp ë c¶ 2 trôc sao cho biÓu ®å phï hîp víi khæ giÊ